شبکه

از دانشنامه تخصصی کامپیوتر ایران
پرش به: ناوبری، جستجو

مقدمه‌ای بر شبکه‌های کامپیوتری (Computer Network)

امروزه بهره‌گیری از اطلاعات سازمان یافته، برای تفوق کشورها از نقطه نظر سیاسی، اجتماعی و اقتصادی به سلاحی تبدیل گردیده است. گسترش و دامنه گردش اطلاعات و سهم موثر آن در تصمیم‌گیریها و پیشرفتهای اجتماعی در جوامع موجب تحولات بنیادی گردیده است. اطلاعات به همان اندازه که در تصمیم‌گیریها و برنامه‌ریزیها نقش مهمی دارد، موجب بالا رفتن آگاهی‌ها، بینش فردی و تغییر رفتار در اجتماعات نیز می گردد. بشر از آغاز پیدایش تاکنون، در جهت برقراری ارتباطات اجتماعی با سایرین سعی نموده است. سرآغاز این تلاشها را می توان پیدایش زبان، و تحول آن را در اختراع خط، و توسعه‌اش را در اختراع چاپ، و گسترش آنرا در پیدایش علم ارتباطات دانست. مهمترین وظیفه ارتباطات در اطلاع رسانی، ایجاد زمینه برای اشتراک منابع است. ازدیاد روز به روز منابع اطلاعاتی و به همراه آن صرف هزینه و وقت زیاد جهت سازماندهی آنها، کشورها را متوجه هدف دیگری نمود که همانا پرداختن به اقتصاد اطلاعات است. انفجار اطلاعات، برنامه ریزان را مجبور کرد تا گردش اطلاعات را با استفاده از تکنولوژیهای جدید مهار نمایند. در این راستا شبکه های اطلاع رسانی، مهمترین پایگاه و کانال انتقال و مبادله اطلاعات محسوب می گردند. رشد و توسعه شبکه های اطلاعاتی، از اواخر دهه 1960 معلولی از تولید حجم وسیع اطلاعات به اشکال مختلف و متنوع بود. کاهش دادن و یا صرف درست هزینه ها نیز، یکی دیگر از عوامل مهمی بود که در رشد و گسترش شبکه های اطلاعاتی نقش اصلی ایفا نمود. به همین لحاظ بوده که گسترش شبکه های اطلاعاتی طی سه دهه اخیر، از آهنگ چشمگیری برخوردار گردید. دلایل عمده این امر را می توان ورود تجهیزات داده آمایی خودکار، کاهش در هزینه ها، سرعت در عمل و استفاده از منابع دیگران (Resource Sharing) در صحنه فعالیت های اطلاع رسانی محسوب کرد.

تعریف شبکه[ویرایش]

نظام تعاونی ایجاد شده توسط کتابخانه‌ها و مراکز اطلاعاتی که بر حسب موضوعی مشترک، نزدیکی جغرافیایی، یا دیگر زمینه‌های مشترک گردهم می آیند تا در منابع اطلاعاتی، منابع انسانی، تجهیزات، تکنولوژی‌ها، و دیگر عناصر ضروری برای تدارک خدمات اطلاعاتی کارآمد، سهیم شوند ]"جس شرا" به نقل از الیزابت میلر[ را شبکه اطلاعاتی گویند.

هدف اصلی شبکه[ویرایش]

هدف اصلی یک شبکه اطلاعاتی عبارتست از تشخیص و استقرار بهترین روش برای گسترش و توسعه جریان اطلاعات بین موسسات عضو. در اینصورت شبکه اطلاعاتی‌ای کارآتر است که سطح ارتباطی بیشتری بین اعضای آن برقرار باشد.

مزایای بهره گیری از شبکه[ویرایش]

  1. افزایش جریان مبادله و استفاده از اطلاعات به منظور پشتیبانی از آموزش و پژوهش.
  2. افزایش حجم اطلاعات و ضرورت دستیابی به آنها.
  3. دریافت اطلاعات روزآمد.
  4. بهره‌گیری از تنوع موضوعات تحت پوشش خدمات مراکز اطلاعاتی گوناگون.
  5. کاهش هزینه‌های فراهم‌آوری، آماده‌سازی و سازماندهی اطلاعات و به حداکثر رساندن استفاده از منابع.
  6. گسترش جریان اطلاعات.
  7. ایجاد امکان تماس و برقراری ارتباط بین متخصصان و کارکنان مراکز اطلاعاتی.
  8. تقویت زیربنای اطلاعاتی به ویژه در کشورهای در حال توسعه

عناصر شبکه[ویرایش]

شبکه‌ها معمولاً با مشکلات اداره افراد و منابع در داخل تشکیلات و در بین اعضای شبکه مواجه اند. برای تحقق هدفها، باید گروه‌های داوطلب استفاده از خدمات اطلاعاتی، دسته بندی شده و منابع، اعتبارات، تجهیزات، روشها و مهارتها در جهت انجام صحیح کارها، هدایت شوند. موفقیت و یا عدم موفقیت فعالیت‌های شبکه بستگی به چگونگی بکارگیری عناصر شبکه اطلاعاتی در ساختار شبکه دارد.

کارکردهای شبکه[ویرایش]

کارکردهای شبکه (Network Functions) را انجام خدمات و وظائفی می دانیم که توسط شبکه عرضه می شوند و آنها را به سه مقوله کلی رده بندی می کنند:

  1. کارکردهایی که مستقیماً در خدمت مشتری هستند مانند امانت بین کتابخانه‌ای.
  2. کارکردهایی که مستقیماً در خدمت کتابخانه‌های عضو بوده و غیرمستقیم در خدمت مراجعه کننده هستند، مانند فهرست نویسی و مکان یابی مواد و مدارک.
  3. کارکردهایی که ساختار شبکه را پشتیبانی می کنند مانند فعالیت‌های ارزیابی از جمله جمع‌آوری آمارها، تعیین هزینه‌ها و غیره.

البته هر شبکه‌ای بنا به اهداف و سیاست‌های معین خویش، در بدو تاسیس نوع کارکردهای خود را تعیین می کند. بنابراین کارکردهای شبکه یکسان نیستند و در شبکه‌ای با شبکه دیگر تا حدی متفاوت است.

پرونده:NETWORK-Library-LAN.png
یک شبکه کتابخانه نوعی

انواع شبکه[ویرایش]

شبکه‌ها را با توجه به گستردگی محیط تحت پوشش خود، به دو دسته کلان زیر تقسیم بندی می نمایند:

  • شبکه محلی یا (Local Area Network) LAN
  • شبکه گسترده یا (Wide Area Network) WAN

شبکه محلی LAN:[ویرایش]

عبارتست از ارتباط یکسری کامپیوترهای شخصی یا ادوات کامپیوتری از طریق یک محیط مخابراتی، تحت یک قانون و به کمک یک سیستم عامل در یک مکان جغرافیایی محدود.

پیشرفت تکنولوژی شبکه های محلی در سالهای میانی دهه 1980 باعث دگرگونی‌هایی در دو رشته کامپیوتر و ارتباطات شد. پیش از بوجود آمدن شبکه های محلی، روش قرار دادن امکانات موجود در اختیار چندین استفاده کننده، فقط سیستم های اشتراک زمانی “Time Sharing” بود. در این سیستم ها که هم اکنون نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند از یک کامپیوتر بزرگ “Main Frame” که از طریق خطوط ارتباطی به چند ترمینال متصل است، استفاده می‌شود. تمامی قدرت محاسباتی در کامپیوتر مرکزی قرار دارد و ترمینالها فاقد قدرت پردازش هستند.

با پیدایش کامپیوترهای شخصی که با استقبال زیادی روبه رو شد، کاربران (Users) توانستند از مزایای یک کامپیوتر مستقل استفاده کنند. در راستای توسعه کامپیوترهای شخصی، به تدریج نیاز به ارتباط بین این کامپیوترها احساس شد. برقراری ارتباط بین کامپیوترها علاوه بر حفظ استقلال هر کامپیوتر موجب صرفه جویی در وقت و هزینه گردید. امروزه برای مرتبط ساختن کامپیوترهای کوچک و تشکیل آنچه در اصطلاح "شبکه محلی" خوانده می شود، سیستم‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری استانداردی یافت می شود، بصورتی که تهیه و نصب یک شبکه محلی تقریباً به راحتی و سهولت انجام می پذیرد. این پدیده به سرعت رشد پیدا کرد، بطوری که کامپیوترها را می بایست لوازم جنبی شبکه دانست، نه شبکه را از لوازم جنبی کامپیوترها.

دلائل این پیشرفت سریع را می توان به صورت زیر دسته‌بندی نمود:[ویرایش]

  1. وجود تعداد زیاد میکرو کامپیوتر.
  2. تعیین استانداردهای ملی و بین‌المللی در زمینه طراحی نرم‌افزارها و سخت افزارها.
  3. امکان جذب آسان نیروی متخصص (زیرا این سیستم‌ها دارای پیچیدگی خاص در جهت هدایت و راهبری نیستند)
  4. امکان آموزش سریع افراد که مایل به استفاده از شبکه هستند.
  5. قابلیت سهولت توسعه شبکه.
  6. امکان گسترش تدریجی شبکه و به دنبال آن کاهش در هزینه های سازمان استفاده کننده.
  7. انعطاف پذیری و قابل اطمینان بودن شبکه.
  8. امکان استفاده مشترک از سخت افزارهای گران قیمت و دستگاه های تهیه پشتیبان (Backup Devices).

شبکه گسترده WAN[ویرایش]

اتصال چند شبکه محلی (LAN)، تعدادی کامپیوتر یا تلفیقی از هر دو در محیط جغرافیایی وسیعتر را شبکه گسترده (WAN) نامند. این محیط می تواند در سطحی ملی، منطقه‌ای و یا بین‌المللی گسترش یابد. شبکه‌های بین‌المللی مانند اینترنت (Internet) که خود شبکه شبکه‌هاست، نمودی گسترده از شبکه WAN است. این شبکه، کلیه ویژگیهای اعلام شده در شبکه محلی را داراست و بدلیل گستردگی زیاد، مسلماً امکانات فراوانتری را در اختیار کاربران سیستم قرار می دهد. هر چه نظام شبکه ها از "محلی" به سوی "بین المللی" گسترش می یابد، لزوم داشتن سیستم‌های ارتباطی (خطوط مخابراتی، ماهواره ای و ...) قوی تر و مطمئن تر بیشتر اجتناب ناپذیر می شود. اصولاً ارتباطات و اطلاعات دو پدیده مرتبط هستند که مانند دو بال پرنده توسعه، بایستی با هماهنگی و یکنواختی به حرکت درآیند تا به سر منزل مقصود برسد.


منابع:[ویرایش]

  • آیاپیر